Dr Nicola S. Clayton z Wydziału Psychologii Eksperymentalnej Uniwersytetu w Cambridge badała modrowronkę kalifornijską (Aphelocomacalifornica), niewielkiego ptaszka z zachodniego wybrzeża USA. Obserwując zachowanie modrowronki w parku, dr Clayton uznała, że choć niepozorna, ma naprawdę dużo wspólnego z człowiekiem. Nie myliła się.

Modrowronki kalifornijskie mają w zwyczaju robienie zapasów. Odkładają "na później" pokarm, którego nie zdążyły od razu zjeść. Dobrze pamiętają, gdzie i co schowały, a kiedy zgłodnieją, zaglądają do odpowiedniej "szafki". Swych zapasów strzegą zazdrośnie przed innymi ptakami. Jeśli w czasie upychania pożywienia są obserwowane przez intruza, po jego odlocie wracają i przenoszą jedzenie w inne miejsce. To ostatnie zachowanie dotyczy jednak tylko tych osobników, którym od czasu do czasu zdarzyło się ukraść coś koledze - zauważyła dr Clayton.

Psycholog doszła do wniosku, że obserwowany przez nią gatunek ma bardzo dobrą pamięć epizodyczną (zapamiętuje nie tylko fakty, ale ich rozmieszczenie w czasie i przestrzeni), a co za tym idzie wysokie możliwości uczenia się. Tymczasem posiadanie wspomnień to - według dotychczasowych badań nad tym zjawiskiem - warunek umiejętności planowania przyszłości. Ludzie, u których uszkodzone zostały fragmenty mózgu odpowiedzialne za pamięć epizodyczną (tzw. hipokamp), mieli duże problemy z wyobrażaniem sobie przyszłych wydarzeń.

Amerykańska uczona postanowiła sprawdzić, czy podobna zależność występuje też u ptaków. Skoro modrowronki potrafiły przypominać sobie wydarzenia (chowanie przysmaku) i ich okoliczności (miejsce, rodzaj jedzenia) oraz fakt, że były obserwowane, naukowcy zakładali, że wyniki kolejnych eksperymentów będą bardzo ciekawe.

W doświadczeniach opisywanych na łamach "Nature" wykorzystano skłonność modrowronek do odkładania jedzenia na później. Początek eksperymentu stanowiła sesja edukacyjna. Ptaki trzymano w klatkach, podzielonych na trzy pomieszczenia. W środkowym każdy ptak dostawał na kolację sproszkowane orzechy. Mógł się nimi najeść, ale nie był w stanie schować ich na później. Rano zamykano go w jednym z dwóch pozostałych pomieszczeń.

Raz przebywał w pokoju, gdzie dostawał śniadanie, raz w pokoju bez śniadania, gdzie przez dwie godziny głodował. Po kilku dniach nauki modrowronka zapamiętała, jak wygląda sytuacja żywieniowa w każdym z pokoi. Gdy pewnego dnia na kolację podano jej całe orzechy, a drzwi do pozostałych pomieszczeń były otwarte, szybko zrobiła większe zapasy orzechów tam, gdzie zgodnie z wcześniejszymi doświadczeniami w przyszłości groził jej głód.